ఖమ్మం రాజకీయాల్లో చెరగని ముద్ర.. ఏడు సార్లు ఎమ్మెల్యేగా మహమ్మద్ రజబ్ అలీ

Khammam: తెలంగాణ సాయుధ పోరాట వార్షికోత్సవం సందర్భంగా ఖమ్మం జిల్లా రాజకీయ చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకున్న మహమ్మద్ రజబ్ అలీ రాజకీయ, ప్రజా ఉద్యమ ప్రస్థానం మరోసారి చర్చకు వస్తోంది. సాధారణ కుటుంబ నేపథ్యం నుంచి ప్రజా ఉద్యమాల వైపు అడుగులు వేసిన ఆయన.. నిర్బంధాలు, జైలు జీవితం, ఉద్యమ నాయకత్వం నుంచి ప్రజాప్రతినిధిగా ఎదిగారు. జిల్లాలోని వివిధ నియోజకవర్గాల నుంచి ఏడు సార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికై సుదీర్ఘకాలం ప్రజా జీవితంలో కొనసాగారు. రజబ్ అలీ విద్యార్థి దశ నుంచే సామాజిక, ప్రజా ఉద్యమాల పట్ల ఆకర్షితులయ్యారు. ఖమ్మం, మహబూబాబాద్, వరంగల్ ప్రాంతాల్లో తొమ్మిదో తరగతి వరకు విద్యాభ్యాసం చేశారు. అనంతరం ఉట్కూరు గ్రామంలో ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయుడిగా ఏడాది పాటు పనిచేశారు. ఆ తర్వాత హైదరాబాద్ ప్రభుత్వ ప్రెస్‌లో తెలుగు, ఉర్దూ అనువాదకుడిగా సేవలందించారు. కొంతకాలానికి స్వగ్రామానికి తిరిగి వచ్చి గ్రామ కరణంగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. కరణంగా పనిచేస్తున్న సమయంలో ఆయన ఆంధ్ర మహాసభ కార్యకలాపాలకు మద్దతు ఇచ్చారు. నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా సాగిన ఉద్యమాల్లో పాల్గొనడంతో ఆయనపై ప్రభుత్వ నిర్బంధం కొనసాగింది. ఆంధ్ర మహాసభకు సహకరిస్తున్నారనే ఆరోపణలతో సుమారు మూడున్నర సంవత్సరాల పాటు నిర్బంధంలో ఉన్నారు. 1944లో ఖమ్మంలో జరిగిన ఆంధ్ర మహాసభ సమావేశాల సమయంలో 24 ఏళ్ల వయసులో రజబ్ అలీ ఆ సంస్థలో చేరారు. అనంతరం భూమి, భుక్తి కోసం సాగిన పలు ఉద్యమాల్లో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొని నాయకత్వం వహించారు. ఖమ్మం తాలూకా పరిధిలో ప్రజలను ఆంధ్ర మహాసభ, కమ్యూనిస్టు ఉద్యమాల వైపు సమీకరించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. తెలంగాణ సాయుధ పోరాట కాలంలో భూమి విముక్తి ఉద్యమంలోనూ రజబ్ అలీ చురుకైన పాత్ర పోషించారు. ఈ క్రమంలో 1946లో నిజాం సేనలు ఆయనను అరెస్ట్ చేసి వరంగల్ జైలులో మూడు నెలల పాటు నిర్బంధించాయి. 1947లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యత్వం స్వీకరించిన తర్వాత మరోసారి అరెస్టయ్యారు. వరంగల్, చంచల్‌గూడ, ముషీరాబాద్ జైళ్లలో కలిపి మూడు సంవత్సరాల మూడు నెలల పాటు నిర్బంధ జీవితం గడిపారు. జైలు జీవితంలో తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురై క్షయవ్యాధితో కూడా బాధపడ్డారు. స్వాతంత్ర్యానంతరం కూడా రజబ్ అలీ ప్రజా ఉద్యమాలతో తన అనుబంధాన్ని కొనసాగించారు. 1952 తొలి సార్వత్రిక ఎన్నికల సమయంలో ఖమ్మంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ ప్రచార బాధ్యతలను నిర్వహించారు. నందికొండ ప్రాజెక్టు సాధన కోసం చేపట్టిన ఉద్యమంలోనూ చురుకుగా పాల్గొన్నారు. పాదయాత్రలకు నాయకత్వం వహిస్తూ గ్రామగ్రామాన ప్రజలను సమీకరించారు. ఖమ్మం తాలూకా గోళ్లపాడులో జరిగిన రైతు సదస్సులో పాల్గొని నందికొండ ప్రాజెక్టు ఆవశ్యకతపై ప్రజలను చైతన్యపరిచారు. 1955లో సీపీఐ జగ్గయ్యపేటలో నిర్వహించిన రైతు యాత్రకు ఖమ్మం జిల్లా నుంచి పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలను సమీకరించడంలోనూ ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. ఈ మొత్తం ప్రస్థానాన్ని పరిశీలిస్తే.. ప్రజా ఉద్యమాలు, నిర్బంధాలు, జైలు జీవితం, రాజకీయ పోరాటాలు, ప్రజాప్రతినిధిత్వం అనే దశల మీదుగా రజబ్ అలీ రాజకీయ జీవితం సాగినట్లు కనిపిస్తుంది. జిల్లాలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి ఏడు సార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికవడం ఆయనకు ప్రజా రాజకీయాల్లో లభించిన దీర్ఘకాలిక ప్రాధాన్యాన్ని సూచిస్తుంది. ఖమ్మం రాజకీయ చరిత్రలో మహమ్మద్ రజబ్ అలీ ప్రస్థానం కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకుడి ఎదుగుదలకే పరిమితం కాదు. తెలంగాణలో స్వాతంత్ర్యానికి ముందు, తర్వాత సాగిన ప్రజా ఉద్యమాలు, రైతు సమస్యలు, కమ్యూనిస్టు రాజకీయాల ప్రభావం, ప్రజాప్రతినిధిత్వం వంటి అనేక పరిణామాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఆయన రాజకీయ జీవితం ఒక ముఖ్యమైన చారిత్రక అధ్యాయంగా నిలుస్తుంది.